Kleikunstenares Rita Verhuizen

Sinds haar opleiding ‘Decoratieve keramiek en beeldhouwen’ bij Raf Mailleux in 1977 neemt klei een prominente plaats in het leven van Rita in. Ze opende haar huis, tuin en orangerie om via workshops haar passie door te geven aan nieuwsgierige cursisten. Haar warme hart voor mensen met dementie deed haar als gepensioneerde medewerkster in de zorg ook voor hen leuke workshops opzetten.

 

Haar honger naar nog meer kennis over keramiek was na haar opleiding nog niet helemaal gestild: “Ik heb me naderhand verder bekwaamd in de kleikunst”, vertelt Rita, die in de loop van veel jaren een geheel eigen stijl ontwikkelde. “Mijn inspiratie haal ik voornamelijk uit gezin, kinderen en de natuur. Maar eigenlijk uit alles wat rondom mij te zien is.”

 

Geen abstractie

Als haar creaties één ding niet mogen zijn, is het abstract. “Mijn bedoeling is dat je als beschouwer van mijn werk meteen ziet wat het voorstelt. Ik heb er altijd voor geijverd dat mijn beelden voor zichzelf spreken en geen verdere uitleg behoeven. En het liefst geef ik ze nog een humoristische insteek mee.” Rita maakt bovendien enkel decoratieve keramiek, geen gebruikskeramiek. Haar eerste succesnummer waren een stel varkens in klei, in heel verschillende composities. Daarna volgden onder andere vogelverschrikkers, koppen, hoogtewerkers en huisjes. Ondertussen staat ze in Genk en omstreken vooral bekend om “de dikke madammen”, kunstig geboetseerde beelden van volslanke dames die verspreid over de tuin in alle denkbare posities te bewonderen zijn.

 

Dikke madammen

“Cursisten maken mijn dikke madammen tijdens de workshops graag na”, lacht Rita die niet graag over plagiaat spreekt en zich net gevleid voelt als ze haar figuren bij andere kleikunstenaars ziet terugkomen. “Nieuw is het gebruik van klei van de terril van Winterslag, waar we redelijk ruwe schalen en kommen uit maken.” Hoewel ze elke workshop begint met wat technische uitleg valt op dat de meeste deelnemers vooral komen om nadien iets mee naar huis te nemen. “Veel aandacht aan techniek besteed ik daarom niet. Creativiteit en inventiviteit staan centraal, maar veel deelnemers laten zich ook graag inspireren door de beelden in de tuin.” Die liggen, staan en hangen doorheen de hele tuin verspreid. Gave beelden biedt Rita te koop aan, de exemplaren waar om een of andere reden een kleine fout in zit, kunnen deelnemers aan de workshops gebruiken als voorbeeld.

 

Wonder van een tuin

Vaardig geschapen en intens bezielde kunst verdient een verheffend decor. Rita’s tuin, waarvoor haar man Robert de basis legt, lijkt wel te zijn gegroeid om een artistieke thuis te bieden aan de beelden die aan haar handen en vingers ontspringen. Jaarlijks staan rijen bezoekers versteld van de rustgevende cocktail van beelden, oude landbouwwerktuigen, gerecycleerd hout en metaal, verrassende groenschakeringen en een imposante vijver, midden in de tuin. “Die vijver hebben we moeten aanleggen: veel beplanting stierf omdat het hier een natte kuil was waar het water uit de buurt samenkwam. Onze straat heet niet voor niets Gracht”, lacht Rita. Ook andere straatnamen in de wijk, zoals Craenevenne en Ijzerven, herinneren aan de soms drassige ondergrond in de streek. De planten in de tuin werden bijna allemaal door haar vader gekweekt en vanaf 1982 naar Rita’s tuin getransporteerd. “Honderden zaailingen van de ondertussen volwassen linde- en beukenbomen kregen een plek in de tuinen van onze kinderen.”

 

Als God in Casa Otium

Leven tussen je kunst in een groene omgeving. Daarvan wilde Rita ook andere mensen laten genieten. Haar huis met tuin en beelden doopte ze Casa Otium. Vrij vertaald: voldoening na noeste arbeid. “Jaarlijks gaan onze deuren op heel wat momenten open voor bezoekers. Zowel tijdens het weekend van ‘Atelier in beeld’ op 5 mei, het laatste weekend van juni en elke zondagnamiddag in juli en augustus. Ook toevallige fietsers op de fietsknooppunten en nieuwsgierige passanten vinden de weg naar Casa Otium.” Rita is een heel aangename en vlotte prater, zeker ook over haar kunst. Dat lokt tal van bezoekers tijdens de kijkmomenten in de zomerperiode. “Die bezoekers zijn de beste stimulans om onze tuin in topvorm te houden”, bekent Rita glimlachend.

 

Kleiers met dementie

Ruim veertig jaar werkte Rita als ergotherapeute in de Genkse zorg, waar ze mee aan de wieg stond van dagverzorgingscentrum ’t Kosenhuisje. “Mensen met dementie hebben mijn hart gestolen”, bekent ze. “En ik heb grenzeloos veel respect voor de enorme inspanningen van hun mantelzorgers. Kleien is heel ontspannend, zeker ook voor mensen met dementie die er minder geremd door worden en langzaam openbloeien tijdens een workshop.” In de zomer van 2023 begon een groepje van mensen met jongdementie tijdens een workshop zelfs spontaan te zingen. “Ik probeer altijd positief in te spelen op hun emoties en zet in op herinneringen. Als ik in het Gènker zeg dat ze hun hunne viering – hun schort – moeten aandoen voor we beginnen, breekt dat meteen het ijs. Ook de oude landbouwwerktuigen waar sommige deelnemers nog mooie herinneringen aan hebben, brengen hen meteen in een vertrouwde stemming.” Haar workshops voor mensen met dementie begint Rita steevast met bolletjes van klei te rollen ter inspiratie. Die groeien verder uit tot bloemen, druiventrossen, hondjes en zoveel meer. Dikwijls vertelt ze over vroeger om hen helemaal mee te krijgen. “Zo wil ik aanknopen bij elementen waar ze mee vertrouwd zijn. Meestal doet ook de mantelzorger mee. Soms begint die zelfs en volgt de persoon met dementie vanzelf. Ik merk in elk geval dat iedereen die meedoet met een workshop fier is op het resultaat. Zoals bij andere sessies verzamel ik alle kleiwerkjes en bak die af wanneer ik de oven volledig kan vullen. Eind september komen deelnemers het resultaat ophalen en sluiten we met verschillende groepen samen af bij een drankje. Dat vinden niet alleen de deelnemers heel leuk. Ook voor mij is het telkens weer genieten.”

 

Je kan Casa Otium bezoeken op deze momenten

‘Atelier in beeld’, het open atelierweekend voor beeldende kunstenaars in Vlaanderen en Brussel: 5 mei, van 11 tot 17 uur

 

‘Open Tuinen’ van de Landelijke Gilden: 29-30 juni

Elke zondag in juli en augustus: van 14 tot 18 uur

Gracht 27

 

Interesse in een workshop?

In juli en augustus na afspraak

Donderdagnamiddag wordt vrijgehouden voor mensen met (jong)dementie en hun mantelzorger

 

Meer info

www.casaotium.com