Project Kielenswen

Algemeen

Het Kielenswen vormt het brongebied voor de Schabeek die het Natura 2000-gebied de Maten voorziet van proper water. Op dit moment heeft de Maten een wateroverschot in de winter en een watertekort in de zomer. De Schabeek ‘ontwatert’ het Kielenswen continu, omdat er geen regeling is voorzien en het water te snel doorstroomt. Dit zorgt ervoor dat er in de winter, wanneer de grondwaterstand hoog is, er heel wat water verloren gaat dat niet per sé gebruikt wordt in de Maten. In de zomer valt het Kielenswen eveneens sneller droog, gezien het in de winter het water niet heeft kunnen opslaan. Daarbij komt kijken dat de watervraag van de Maten dan het hoogst is.

In de jaren '50 bestond het Kielenswen uit een aantal weides die begraasd werden door koeien. Het gebied is van nature extreem nat, vandaar dat de landbouwers er grachtjes in gegraven hebben. Deze grachtjes onttrekken het water vanuit de bodem en maken het land bewerkbaar. De weides zijn in onbruik geraakt en verbost tot het natuurgebied dat we nu kennen.

Natuurinrichting

Om het watertekort in de zomer tegen te gaan én tegelijk de natte natuurwaarde van het gebied te verhogen, plannen we een aantal natuurinrichtingswerken.

De natuurinrichtingswerken zullen ervoor zorgen dat het Kielenswen gedurende een langere periode van het jaar méér water kan bijhouden. Hierdoor zal ook de Maten langer voorzien kunnen worden van kwalitatief water. Doordat het gebied langer een hoge grondwaterstand zal hebben, is er potentie om waardevolle natte natuur te creëren. De hogere grondwaterstand gaan we realiseren door het plaatsen van stuwen op strategische locaties. Een stuw is een soort van regelbare dam. Op die manier kunnen we met de waterhoogte, en dus de grondwaterhoogte, spelen. Door in de winter het waterpeil langer hoog te houden, hebben we een grotere voorraad die we in de drogere periodes richting de Maten kunnen sturen. Wanneer er stormen of hevige regenbuien voorspeld worden, verlagen we de stuw om wateroverlast te voorkomen. Op die manier hebben we een flexibel systeem waarmee we op de noden kunnen inspelen.

Daarnaast willen we de overgang van het bos naar de Vennestraat minder bruusk maken. We voorzien hier een ecologische bosrand waarbij de eerste vijf meter van de bomen in hakhoutbeheer worden gezet. Dit houdt in dat de bomen worden terug gezaagd tot aan de stamvoet. Gezien het hier om elzen gaat, zullen deze weldra terug uitschieten en niet sterven. De natuur vaart hier wel bij, gezien de lagere bomen op die manier voor een groen scherm zorgen.

In de tweede wereldoorlog werd Genk gebombardeerd, de restanten ervan kunnen we nog terugvinden in het Kielenswen. Deze bommengaten doen vandaag dienst als amfibieënpoel. In het project Kielenswen is het dan ook de ambitie om twee van de grootste poelen te optimaliseren voor de biodiversiteit. Door de opkomst van de bomen is er zeer veel bladafval in de poelen terecht gekomen, wat resulteert in een dikke sliblaag en een minder kwalitatieve poel. De poelen worden opnieuw uitgediept en hersteld, de bomen rond de twee poelen worden een stukje teruggezet, zodat er meer licht en minder afval in de poel terechtkomt.

Tot slot zal er een algemene exotenbestrijding gebeuren, waarbij de invasieve exoten als Amerikaans krentenboompje en Amerikaanse vogelkers zullen verwijderd worden.

Termijn

De natuurinrichtingswerken gaan van start in het najaar van 2022. Het is een zeer nat gebied, waardoor de kans op bodembeschadiging reëel wordt als er ook nog eens veel regen valt. De bodembeschadiging willen we absoluut vermijden, dus indien het té nat is, wordt het project en de uitvoering ervan uitgesteld.