Gezondheidstips en praktisch advies

Door de industrie en het vele verkeer is er in heel Vlaanderen veel luchtverontreiniging.

Industrie maar nog meer het vele autoverkeer is een belangrijke bron van fijn stof.

Als je in de nabijheid van drukke verkeersassen of industrie woont zoals bijvoorbeeld in Genk-Zuid kan je zelf een aantal dingen doen om de invloed van de luchtverontreiniging op je gezondheid zo laag mogelijk te houden.

Hieronder kan je enkele antwoorden vinden op veelgestelde vragen:

Mag ik buiten sporten?

Ja. Voor je gezondheid is dagelijkse lichaamsbeweging erg belangrijk. Je doet dit best in een omgeving met zo weinig mogelijke bronnen van luchtverontreiniging. Als je intensief beweegt of sport adem je immers meer lucht in. Omdat grote verkeersassen een belangrijke bron zijn van fijn stof, vermijd je deze best bij het sporten. Sport dus liefst niet in de buurt van wegen met druk autoverkeer. Tijdens periodes van luchtvervuiling (smog- en ozonalarm), ga je best ook niet buiten sporten.

In de omgeving van Genk-Zuid zijn er heel wat plekken waar je op een gezonde manier kunt wandelen, fietsen of andere sporten uitoefenen zoals bijvoorbeeld de bossen bij Kattevenia, het sportbos nabij het sportcentrum van Genk, het Nationaal park Hoge Kempen of in natuurreservaat De Maten.

Mag ik het zwembadje van de kinderen vullen met regenwater?

Neen. Kinder- en zwembadjes vul je best altijd met leidingwater. Omdat je van put- of regenwater nooit zekerheid hebt over de kwaliteit van het water.

Mogen mijn kinderen buiten spelen?

Ja. Maar laat kleine kinderen liever niet spelen op een stoffige ondergrond of op onbegroeide grond in de directe omgeving van het industriegebied maar wel op begroeide terreinen of grasvelden. De bovenste laag van een onbegroeide bodem die lokaal vervuild is met zware metalen kan je zo doen opwaaien en inademen.

De verharde oppervlakten waarop kinderen spelen zoals het terras en de stoep, kan je geregeld afspoelen met leidingwater. Ook het buitenspeelgoed zoals de trampoline, de schommel, glijbaan, speelhuisjes, … spoel je best geregeld af met leidingwater. Kleine kinderen zitten vaak met hun vuile vingers in de mond, hierdoor krijgen ze ongewild zware metalen binnen.

Mogen de kinderen in de zandbak spelen?

Ja natuurlijk. Maar dek zandbakken waar kinderen in spelen af als ze er niet in spelen. Dit beschermt de zandbak niet enkel tegen mogelijke verontreiniging met zware metalen maar houdt vooral ook ongenodigde huisdieren uit de zandbak.

Heeft het zin om extra mijn handen te wassen?

Je kan, bijvoorbeeld door in de tuin te werken, vervuild stof op je handen krijgen. Was dus steeds je handen grondig nadat je in de tuin hebt gewerkt en zorg ervoor dat je kinderen hun handen goed wassen nadat ze buiten gespeeld hebben. Vergeet ook zeker je handen niet te wassen voor het eten. Pas gewoon de basisregels voor een goede hygiëne toe.

Mag ik zelfgeteelde groenten eten?

Belangrijk voor het telen van eigen groenten en het consumeren van groenten en fruit uit eigen is tuin is rekening houden met de bodem en de omgeving. De aanwezigheid van het Industrieterrein Genk-zuid en de bijhorende verhoogde uitstoot van bepaalde stoffen ( ten opzichte van een landelijk referentiegebied) is een gegeven waar we niet rond kunnen. Het is daarom belangrijk om daar rekening mee te houden door:

  • gevarieerd te eten
  • af te wisselen tussen eigen geteelde groenten en groenten van de winkel
  • Groenten en fruit goed te wassen (minstens 2 maal onder stromend leidingwater)
  • Groenten en fruit te schillen of de buitenste bladeren te verwijderen.

De zware metalen Nikkel en Chroom die rond Genk-zuid aanwezig zijn ( voornamelijk de wijken in het Noord-Oosten grenzend aan het industrieterrein) worden niet of nauwelijks opgenomen door groenten. Er zijn dus geen speciale richtlijnen voor het telen van bepaalde groenten. Voor Nikkel en chroom is bovendien blootstelling via ademhaling een veel belangrijkere blootstellingsroute dan blootstelling via voeding of drinkwater.

De zware metalen in de lucht kunnen zich wel vastzetten op stof, wat kan neervallen op groenten en fruit. Door de groenten en fruit grondig te wassen, te schillen of de buitenste bladeren te verwijderen kan je de blootstelling sterk verminderen.

Wat is grondig wassen?

Onder grondig wassen verstaan we minimum 2 keer onder stromend leidingwater goed spoelen. Dit betekent niet schrobben met een borsteltje maar de groenten grondig spoelen zodat er zeker geen restjes aarde meer in de groeten aanwezig zijn.

Mag ik de eitjes eten van mijn kippen die buiten in de tuin rondscharrelen?

Eieren maken deel uit van de actieve voedingsdriekhoek. Voor beperking van de cholesterol inname worden er best niet meer als 3 eieren per week gegeten ( inclusief bereidingen)

Het is wel zo dat te veel eitjes eten eigen scharrelkippen zorgen voor een hogere inname van dioxines en dioxineachtige PCB’s dan bij eitjes uit de winkel. De Federale Overheidsdienst Volksgezondheid toonde enkele jaren geleden al aan dat eieren van scharrelkippen in de tuin 3 tot 5 keer meer dioxines en dioxineachtige pcb's bevatten en - in mindere mate – zware metalen zoals lood. Dit zou zeker zo zijn in regio’s met veel industriële activiteiten.

Om deze reden wordt momenteel aan de inwoners in de buurt van de Kolenhaven afgeraden eieren te eten van eigen kippen. Het gaat dan over de inwoners van het zuidelijk gedeelte van de wijk Langerlo, ten zuiden van de zuiderring onder meer de Loskaaistraat en de Mieënbroekstraat. Dit advies blijft gelden totdat er in de Stuurgroep Genk-zuid anders wordt beslist.

Momenteel wordt er in het kader van het codeboek 'goede praktijk tuinieren' de vraag onderzocht door VITO of het algemene advies i.v.m. consumptie van eieren vanuit milieugezondheidsstandpunt aangepast zou moeten worden voor heel Vlaanderen. Uiteraard wordt het nutritionele aspect van eieren hier niet in vraag gesteld. Maar er moet wel rekening gehouden met het verhoogd voorkomen van dioxine en dioxineachtige PCB’s waarden in eieren van eigen kippen.

Om er zelf voor te zorgen dat je kippen zo weinig mogelijk vervuilende stoffen binnenkrijgen kan je met enkele zaken rekening houden:

  • Zorg voor voldoende scharrelruimte (10 tot 25 m²), zodat de grasmat in de kippenren beter bewaard blijft.
  • Strooi grasmaaisel in de kippenweide zodat de kippen gras kunnen eten en zo weinig mogelijk contact hebben met de bodemdeeltjes.
  • Indien mogelijk, voeder de kippen op een verharde vloer.
  • Geef de kippen geen vlees, kaasrestjes, vis, charcuterie of sauzen. Dit zijn immers dierlijke vetten die dioxines of PCB’s kunnen bevatten.
  • Geef de kippen geen etensresten die verbrand zijn.
  • Gooi geen assen in de kippenren. Assen bevatten grote hoeveelheden verontreinigende stoffen die via de kip in de eieren terecht komen.
  • Stook zeker geen vuurtje (is sowieso verboden) in de buurt van je kippenren: de kans is groot dat de verontreinigende stoffen uit de rookpluim neerslaan op de grond en worden opgegeten door je kippen!
  • Let ook op je stookgedrag binnen: stook enkel droog en onbehandeld hout en gebruik enkel natuurlijke aanmaakblokjes of kleine houtjes.

Tuintips

Vermijd extra opwaaien van stof in je tuin door de grond niet onnodig om te woelen of de bodem af te dekken met schors of bodembedekkers.

Hoe zorg ik voor minder vervuilde lucht binnen?

Met nat poetsen en goed verluchten zijn belangrijk om minder vervuilde lucht in huis te hebben. Stof in huis is een belangrijke bron van zware metalen, omdat op dat stof zware metalen vastgehecht zitten. Zorg dus voor weinig stof in huis, door nat te poetsen en door gebruik te maken van een stofzuiger met een hepa/cycloon filter of een centraal stofzuigsysteem. Verminder ook stofvorming door altijd je voeten te vegen voor je het huis binnenstapt. Gebruik bij voorkeur matten van rubber of kunststof, die je met leidingwater kan reinigen. Stof afnemen doe je best met een vochtige doek. Was ook regelmatig de speeltjes van de kinderen.

Het is ook goed om eens stil te staan bij de ventilatie en verluchting in je woning. Druk verkeer produceert veel vervuild fijn stof. Het is daarom best te ventileren en verluchten aan de zijde van je woning waar minder verkeer langskomt. Kan dit niet, verlucht dan buiten de piekuren. Houd alleszins de ramen geen hele dag gesloten. De vervuiling die toch binnen is geraakt, kan immers niet goed naar buiten en zal zich binnen opstapelen. Bovendien is de lucht binnenshuis ook niet altijd even gezond. Ongezonde dampen van poetsproducten, vocht, luchtverfrissers,… verontreinigen de binnenlucht en moeten zo veel mogelijk afgevoerd worden door te ventileren.

Mag ik mijn was buiten drogen?

Ja. Was buiten drogen zorgt niet voor een extra gezondheidsrisico. De kleine verontreinigde stofdeeltjes blijven wel vast hangen op de kledij, maar hierdoor worden ze niet noodzakelijk extra ingeademd.

Helpt een gezonde levensstijl om het effect van de luchtverontreiniging te verminderen?

Ja. Door een gezonde levensstijl aan te nemen kan je de effecten van de luchtverontreiniging verminderen. Een gezonde levensstijl houdt in: gezond eten met veel groenten en fruit, elke dag bewegen en niet roken.

Wat met roken?

Niet roken of stoppen met roken is erg belangrijk. Via roken word je immers al blootgesteld aan verhoogde waarden van allerlei vervuilende stoffen.

Als je rookt, doe je dit zo veel mogelijk buiten. Zo houd je anderen uit de schadelijke damp.

En vermijd bovenal te roken in het bijzijn van kinderen.

 

Deze tips kwamen tot stand in samenwerking met LOGO Limburg, Toezicht Volksgezondheid, stad en OCMW Genk, Genk Preventief Gezond, de Genkse huisartsen.