Ons masterplan

STIEMERVALLEIPARK

De stad Genk heeft de ambitie om van de Stiemervallei een groenblauwe landschapsparel te maken, die mensen, stad en natuur met elkaar verbindt. Een valleipark met sociale en ecologische kwaliteiten, waarmee Genk zijn bijdrage wil leveren tot een veerkrachtig klimaat.

Sociale en natuurlijke krachten die op de vallei inwerken, bepalen de ontwikkeling van de Stiemervallei: omwonenden, voorbijgangers, natuur, waterlopen, kwelstromen. Ruimtelijke ingrepen en duurzame activiteiten staan garant voor een leefbaar, kwalitatief valleipark. Het zijn belangrijke rollen die zijn weggelegd voor zowel overheden als burgers.

Stad Genk maakt in samenwerking met het consortium Tractebel/Descombes/IMDC een plan op voor de herwaardering van deze beekvallei. Tractebel maakte samen met de gerenommeerde Zwiterse landschapsarchitect Georges Descombes het beste wedstrijdontwerp. Afronding van het plan is voorzien in het najaar van 2018.

Het Masterplan Stiemervallei vormt het vertrekpunt voor die ontwikkeling. Dit document komt tot stad door een nauwe samenwerking tussen burgers en overheden. In het masterplan leggen we drie ruimtelijke structuren vast, die een valleiroute met elkaar verbindt: tuinen, natuurpassages en stedelijke valleiranden.

Tuinen doen dienst als publieke plekken in het landschap. Natuurpassages zijn gebieden waar de aanwezige flora en fauna tot volle ontwikkeling kan komen. Stedelijke valleiranden zijn plaatsen waar er contact is tussen vallei en omliggende wijken.

Thematische strategieën geven vorm aan de evolutie en ontwikkeling van het valleipark. Vanuit vier sleutelthema´s - water, ecologie, trajecten en publieke cultuur - is onderzocht hoe het Stiemervalleipark meerdere functies kan vervullen.

Thema 1: water

De huidige Stiemer is gekanaliseerd, stroomt door een betonnen profiel en aan beide zijden staan collectoren die rioolwater naar het zuiveringsstation voeren. Bij hevige regenval lozen de overstorten op de collectoren rioolwater in de Stiemer, wat negatieve gevolgen heeft. De kanalisering en het betonnen profiel verstoren de natuurlijke dynamiek van de vallei. Er zijn twee strategieën die deze problemen willen oplossen:

 1- De nieuwe Stiemer: deze strategie zet in op de creatie van een parallelle waterloop, die de valleidynamiek herstelt op lange termijn. Proper oppervlaktewater, hemelwater en kwelstromen voeden de nieuwe Stiemer. In de omliggende woonwijken dringt hemelwater zoveel mogelijk in de grond, waardoor kwelstromen versterkt worden en de vallei van water voorzien wordt.

 2- Het zuiverende kanaal: ingrepen aan de huidige Stiemer en het rioleringsstelsel verzachten de negatieve effecten van de overstorten op korte termijn. Dit kunnen technische aanpassingen zijn of natuurlijke oplossingen.

Thema 2: ecologie

Door de kwel en de oorspronkelijke natuurlijke waterlopen heeft de Stiemervallei een aantal plekken met een grote natuurrijkdom. Maar stilstaand water en verzuring vormen een bedreiging. Daarnaast is de vallei na jaren minder intensief beheer veranderd van een open vallei met hooilanden, natte graslanden en heides, naar een gesloten landschap van elzenbroekbossen. Twee strategieën moeten de natuurlijke rijkdom verbeteren en het landschap in de vallei herstellen:

1-De ecologische beek: de nieuwe Stiemer kunnen we volgens verschillende natuurtypes ontwikkelen. Een moerasbeek met een duidelijk herkenbare beekloop en een oeverzone. Of een doorstroommoeras zonder duidelijk herkenbare beek met moerasvegetatie (open type) of elzenbroekbos (besloten type).

2-De diverse vallei: ingrepen zijn nodig om meer variatie in natuur te krijgen. Elzenbroeken kunnen afgewisseld worden met rietmoerassen, natte graslanden, droge heides en eiken-berkenbossen, om zo de beleving in de vallei te vergroten.

Thema 3: trajecten

De Stiemervallei heeft de mogelijkheid om de verschillende wijken en buurten van Genk met elkaar te verbinden, aan te sluiten op de Maten en Het Nationaal Park Hoge Kempen en te dienen als groene open ruimte voor omliggende wijken. Maar de paden doorheen de vallei zijn versnipperd, soms beperkt toegankelijk, moeilijk leesbaar en slecht verbonden met de omliggende wijken. We stellen twee strategieën voor om dit aan te pakken: 

1-De valleiroute: vormt een traject dat stadswijken met elkaar en de vallei verbindt. De route gebruikt bestaande trajecten; op de ontbrekende stukken leggen we nieuwe, toegankelijke paden aan. Op strategische plaatsen zal de valleiroute worden verlicht.

2- Buurtwandelingen: dit zijn meer informele lussen doorheen de vallei, die omliggende wijken met de vallei verbinden, en die leiden langs bijzondere plekken en objecten. De aparte wandellussen kunnen door de valleiroute aaneengeschakeld worden tot een lange afstandswandeling doorheen de vallei. 

Thema 4: publieke cultuur

Voor vele Genkenaren is de Stiemervallei een onbekende plek, die ze vaak met de auto kruisen. Enkel direct omwonenden komen in de vallei voor een wandeling of fietsrit. Er is weinig tot geen ruimte voor verblijf en/of ontmoeting. De band tussen stad en vallei ontbreekt en de kracht van het landschap blijft onbenut. We stellen drie strategieën voor om de relatie tussen vallei en stad te versterken:

1-Tuinen: publieke plekken in het valleilandschap die uitnodigen tot verblijf, gebruik en ontmoeting.

2-Gerichte acties: beheersmatige of architecturale ingrepen op specifieke plekken in de vallei. De ingrepen hebben als doel de beleving van en interactie met het valleilandschap te versterken.

3-Stedelijke valleiranden: vormen plekken in de valleirand waar de invoering van een publieke ruimte de band tussen stad en vallei versterkt.

Onze partners

De stad wil de vallei niet alleen ontwikkelen. Er is momenteel al een actieve samenwerking met heel wat partners zoals Fluvius, Aquafin, VMM, VLM, provincie Limburg, Natuurpunt en ANB.

Ook wil Genk onder het motto ‘samen stad maken’ haar burger een belangrijke rol geven: betrokkenheid, eigenaarschap en activatie van de Genkenaar zijn belangrijk in de ontwikkeling van de vallei.”