Everzwijnen: veelgestelde vragen

Mag ik de everzwijnen voederen?

Wat moet ik doen als ik een everzwijn tegenkom?

Mag ik een everzwijn doden?

Wat doe ik als ik een dood everzwijn vind?

Is de Afrikaanse varkenspest gevaarlijk?

Wat eet een everzwijn?

Hoe hou ik everzwijnen uit mijn tuin?

Ik heb schade geleden, wat nu?

Hoe kan ik mijn afvalzakken beschermen tegen vraat?

Krijgen we die everzwijnen ooit weg?

Waarom zijn er zoveel everzwijnen in Genk?

Mag ik de everzwijnen voederen?

Neen, absoluut niet. Want dieren die gevoed worden door mensen, gaan mensen associëren met voedsel. Ze verliezen ook hun natuurlijke angst voor mensen. Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties: die dieren zijn of lijken tammer dan gewoonlijk, maar het blijven wilde dieren. Ze zorgen voor meer overlast in tuinen, veroorzaken sneller verkeersongevallen en kunnen zelfs sommige ziektes overdragen naar de mens.

Wat moet ik doen als ik een everzwijn tegenkom?

Wilde everzwijnen zijn van nature erg schuw en blijven liever uit de buurt van mensen. Wanneer je er een tegenkomt, zullen ze zich meestal snel uit de voeten maken. Ze vallen enkel aan als ze zich in het nauw gedreven voelen en zich willen verdedigen. Bij vrijwel alle ontmoetingen met een everzwijn kan je een aanval vermijden door rustig te blijven en weg te wandelen. Zorg ervoor dat het everzwijn je kan zien en/of horen (bijvoorbeeld door rustig te praten). Weglopen is geen goed idee. Een everzwijn is stukken sneller en een vluchtrespons zal de reactie van het everzwijn eerder versterken.
Everzwijnen kunnen niet klimmen. De beste manier om te ontkomen, is dus de hoogte opzoeken: klim in een boom of ga op een auto gaan staan. Als je nergens in kunt klimmen, kan je het dier proberen te verjagen door in de handen te klappen. Probeer intussen de afstand tussen jou en het everzwijn te vergroten. Lukt ook dat niet, dan kan je je verschuilen, bijvoorbeeld achter een boom. Everzwijnen hebben geen goed zicht.

Mag ik een everzwijn doden?

Enkel jagers met een officiële jachtvergunning (jachtverlof) mogen jagen met een vuurwapen. Jagers moeten aan heel wat regels voldoen. Zo mag een jager alleen jagen op grof wild wanneer hij over een afschotplan beschikt. Dat plan bepaalt onder meer het maximum aantal stuks dat geschoten mag worden (per leeftijd en geslacht). Ook het type wapen en munitie dat gebruikt mag worden, is vastgelegd in een besluit. Alle info over de wetgeving die de jacht in Vlaanderen regelt, vind je op de website van Natuur en Bos.

Een everzwijn dat door een slecht geplaatst schot gewond raakt, is gevaarlijk. Een gewond everzwijn zit vol adrenaline en schakelt in vecht- of vluchtmodus. Bovendien zorgt een geweerschot ervoor dat een groep everzwijnen (een rotte) op de vlucht slaat. Dat vergroot de kans op aanrijdingen.

Wat doe ik als ik een dood everzwijn vind?

Raak nooit een kadaver aan. Je meldt je vondst best aan Agentschap Natuur & Bos. Een medewerker zal je vragen naar de precieze locatie en de situatie. Het kadaver zal worden opgehaald. Op die manier kunnen eventuele ziekten bij wilde zwijnen vastgesteld worden, om verdere verspreiding te voorkomen.

Is de Afrikaanse varkenspest gevaarlijk?

De ziekte is heel besmettelijk voor varkens en everzwijnen maar voor de mens volkomen ongevaarlijk. Je wordt ook niet ziek van het eten van vlees van besmette dieren. De Afrikaanse varkenspest treft alleen varkens en varkensachtigen, zoals everzwijnen. Dieren die met de Afrikaanse varkenspest besmet zijn, krijgen (als de ziekte een ernstige vorm aanneemt) hoge koorts, diarree, onderhuidse bloedingen en geelzucht. Ze sterven binnen de 2 tot 3 weken. In Europa verspreidt de ziekte zich voornamelijk via everzwijnen, die vrij in het wild leven en ongestoord grenzen kunnen oversteken. Tegen de Afrikaanse varkenspest bestaat er geen behandeling of vaccin. Daarom is de ziekte zo gevreesd bij varkenshouders.

Wat eet een everzwijn?

Wilde zwijnen zijn alleseters. Ze eten vooral plantaardig voedsel zoals eikels, beukennoten, kastanjes, wortelen, bladeren van wilde planten en landbouwgewassen (maïs, knollen, bieten). Afhankelijk van het seizoen en het voedselaanbod wordt het dieet aangevuld met dierlijk voedsel zoals in de bodem of in dood hout levende larven, regenwormen, kleine knaagdieren, konijnen, aas, naaktslakken, amfibieën en truffels.

Hoe hou ik everzwijnen uit mijn tuin?

Een (elektrische) omheining plaatsen kan een oplossing zijn. Die omheining moet minstens één meter hoog zijn, het gaas moet minstens twee millimeter dik zijn en de openingen mogen niet groter zijn dan 10 centimeter. Bovendien kan je best de omheining 20 centimeter worden ingegraven. Volgens het Agentschap voor Natuur en Bos zijn er ook minder drastische maatregelen om everzwijnen uit jouw tuin te weren. Alle maatregelen lees je in het handboek 'Samenleven met wilde dieren, hoe doe je dat?'.

Ik heb schade geleden, wat nu?

Schade door everzwijnen komt enkel in aanmerking voor een vergoeding als de dieren afkomstig zijn uit een natuurterrein, in beheer bij de Vlaamse overheid of een erkende terreinbeherende vereniging, waarin de soort niet bejaagbaar is en ook niet bestreden mag worden. Je moet de schade bewijzen en aantonen dat je een van de verplichte basismaatregelen hebt genomen. Alle info over preventieve maatregelen kan je vinden in de folder van het Agentschap voor Natuur en Bos of op de website www.natuuralsgoedebuur.be. Je kan je vraag om info of melding van schade online doorgeven.

Hoe kan ik mijn afvalzakken beschermen tegen vraat?

Everzwijnen zijn slimme beesten die op de duur weten wanneer er afval wordt buiten gezet. Dit is voor hen als een gedekte tafel. Een afvalzak openscheuren is een klein kunstje voor hen, maar zeer vervelend voor ons. Sinds 1 januari 2020 is het toegestaan om een open bak, mand of kuip (dus zonder deksel) te gebruiken om de afvalzak te beschermen tegen ongedierte. Hieraan zijn wel extra voorwaarden gekoppeld, zodat de afvalophalers er geen last van ondervinden. Zo moet de bak, mand of kuip een minimale diameter van 55 cm hebben, zodat de zak zeker niet klemt. Ook de hoogte is beperkt tot 70 cm, zodat de ophaler niet te diep moet reiken om de zak op te kunnen nemen. Het is van belang dat de bescherming stevig genoeg is, zodat everzwijnen ze niet kunnen omduwen.

Krijgen we die everzwijnen ooit weg?

De populatie everzwijnen wordt almaar groter. Ze vinden het hele jaar door voedsel en de winters zijn zacht. Everzwijnen ‘weg’ krijgen is dus niet realistisch. De Vlaamse overheid streeft naar een populatie in evenwicht met de maatschappij. Met georganiseerde jachten op Genks grondgebied proberen we de populatie onder controle te houden. Tegelijkertijd moeten we ermee leren leven dat everzwijnen een deel van onze natuur vormen.

Waarom zijn er zoveel everzwijnen in Genk?

Genk beschikt over heel wat natuur- en bosgebieden. De ideale biotopen voor everzwijnen, met andere woorden. Door het verspreide karakter van Genk ligt er overal wel een groen gebied op een boogscheut van woongebied. Hierdoor kunnen everzwijnen makkelijk gezien worden in Genk én raken ze steeds vlotter gewend aan de mens. Doordat er in woongebieden doorgaans heel wat voedsel aanwezig is voor everzwijnen (denk aan composthopen, vuilniszakken, moestuintjes,...), dringen ze steeds makkelijker in de woonwijken binnen. Het is voor Genk dus heel snel zichtbaar als er een everzwijn in de buurt zit. In andere gemeenten zitten de everzwijnen en dus de problematiek eerder aan de buitengebieden.